Levothroid (lewotyroksyna) – kompleksowy przewodnik dla pacjenta
Dla specjalistów:
Farmakokinetyka leku
- Wchłanianie: Około 60–80% podanej dawki wchłania się z jelita cienkiego. Wchłanianie zmniejsza się przy równoczesnym przyjmowaniu jedzenia, kawy oraz niektórych leków (np. preparaty wapnia, żelaza).
- Metabolizm: Lewotyroksyna jest częściowo przekształcana do T3 w wątrobie i tkankach obwodowych dzięki dejodynazom.
- Wydalanie: Przede wszystkim przez nerki (około 80%), w mniejszym stopniu przez przewód pokarmowy.
- Czas działania: Efekt terapeutyczny pojawia się po kilku dniach stosowania; pełny efekt stabilizuje się po 3–5 tygodniach. Okres półtrwania: ok. 6–7 dni (krócej u dzieci/neonatów).
Zastosowanie w codziennym życiu i dobre praktyki
W Polsce leczenie lewotyroksyną to standardowa i najczęściej stosowana terapia niedoczynności tarczycy. Preparat jest wykorzystywany także m.in. we wrodzonej niedoczynności tarczycy u dzieci, po zabiegach chirurgicznych na tarczycy lub w leczeniu supresyjnym nowotworów tarczycy. Dawkowanie dobiera się indywidualnie.
- Dawkowanie typowe u dorosłych: 25–100 µg na dobę (startuje się zwykle od niższych dawek, zwłaszcza u osób starszych).
- Dzieci: Dawki dobierane wiekowo, zazwyczaj wyższe przeliczeniowo na kg masy ciała niż u dorosłych.
- Stosowanie: Regularność jest kluczowa! Tabletki zażywamy codziennie o tej samej porze, najlepiej rano na czczo.
- Zaleca się kontrolę TSH po 6–8 tygodniach od zmiany dawki/rozpoczęcia leczenia.
Dawkowanie rano vs wieczorem
- Stosowanie rano (najczęściej rekomendowane w Polsce): 30–60 minut przed śniadaniem, zapewnia najlepsze wchłanianie.
- Stosowanie wieczorem: Możliwe, jeżeli zachowana jest 3–4 godzinna przerwa od ostatniego posiłku.
- Zalety stosowania rano: Lepsza kontrola hormonów tarczycy, łatwiej zapamiętać, wyższa stabilność poziomów we krwi.
- Wady stosowania wieczorem: Ryzyko pominięcia dawki, większe ryzyko interakcji z jedzeniem.
- Najważniejsze: regularność. Najlepiej stosować o tej samej porze każdego dnia.
Przyjmowanie z jedzeniem czy na czczo?
Tabletki lewotyroksyny należy przyjmować na czczo
Ostrzeżenia dotyczące interakcji
| Kategoria | Przykłady | Potencjalny efekt |
|---|---|---|
| Pokarm | Mleko, nabiał, kawa, produkty bogate w błonnik | Zmniejszone wchłanianie leku, niższa skuteczność |
| Leki | Żelazo, wapń, leki zobojętniające kwas żołądkowy, inhibitory pompy protonowej, niektóre antybiotyki (np. cyprofloksacyna), statyny | Zmniejszenie wchłaniania lub metabolizmu, konieczność odstępu czasowego (co najmniej 4 h) |
| Alkohol | Umiarkowane ilości alkoholu nie wykazują istotnego wpływu, jednak przewlekłe spożycie może zaburzać funkcję tarczycy | Ryzyko zmiany siły działania |
| Suplementy diety | Selen, soję, błonnik, preparaty multiwitaminowe z żelazem/wapniem | Interakcje osłabiające wchłanianie leku |
Wskazania
| Wskazanie | Oficjalne/poza rejestracją |
|---|---|
| Niedoczynność tarczycy (pierwotna i wtórna) | Oficjalne |
| Leczenie supresyjne u osób po usunięciu tarczycy z powodu raka | Oficjalne |
| Wole obojętne (eutyreoza lub subkliniczna niedoczynność) | Oficjalne |
| Kretynizm tarczycowy (wrodzona niedoczynność tarczycy u dzieci) | Oficjalne |
| Leczenie wspomagające w chorobie Hashimoto | Oficjalne |
| Depresja oporna na leczenie | Off-label (poza rejestracją, tylko na zlecenie lekarza psychiatry) |
Dawkowanie według wskazań klinicznych
| Grupa pacjentów | Dawka początkowa | Dawka docelowa |
|---|---|---|
| Dorośli do 60 r.ż. bez chorób serca | 50–75 µg/dobę | 100–125 µg/dobę |
| Seniorzy (>60 lat) lub z chorobami serca | 12,5–25 µg/dobę | Serologiczna normalizacja TSH (25–50 µg/dobę) |
| Niemowlęta i dzieci | 10–15 µg/kg mc/dobę | Indywidualizacja wg TSH i masy ciała |
| Leczenie supresyjne (nowotwory tarczycy) | Po konsultacji specjalistycznej | 125–250 µg/dobę wg decyzji endokrynologa |
Profil bezpieczeństwa / Skutki uboczne
| Częstość | Opis |
|---|---|
| Bardzo częste | Ból głowy, uczucie kołatania serca, wzrost ciśnienia. |
| Częste | Nerwowość, drżenia, zwiększona potliwość, bezsenność, utrata masy ciała, biegunki. |
| Rzadkie | Wysypka, świąd, zaburzenia miesiączkowania, reakcje alergiczne (np. obrzęk Quinckego), tachykardia. |
| Bardzo rzadkie (ostrzeżenia!) | Zaostrzenie chorób serca (niewydolność, zawał), przełom tarczycowy przy nadmiernej dawce. |
Wytyczne dotyczące prawidłowego stosowania
- Przyjmuj zawsze o tej samej porze, najlepiej rano, na czczo (30–60 minut przed śniadaniem).
- Popijaj wodą! Nie przyjmuj z kawą, herbatą, sokiem czy mlekiem.
- Unikaj stosowania jednocześnie z preparatami wapnia, żelaza, magnezu – zachowaj odstęp minimum 4 godzin.
- Nie przerywaj leczenia na własną rękę, nawet jeśli czujesz się lepiej.
- Regularnie kontroluj poziom TSH i FT4 we krwi zgodnie z zaleceniami lekarza.
- Informuj lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach oraz suplementach.
- W przypadku pominięcia dawki – zażyj pominiętą tabletkę możliwie jak najszybciej, ale nie przyjmuj podwójnej dawki!
Alternatywne opcje leczenia (refundowane przez NFZ)
- Euthyrox (Merck) – najczęściej przepisywany, szeroka gama dawek, stabilna dostępność.
- Letrox (Berlin-Chemie) – łatwy do podziału, recenzowany jako “łagodniejszy” przez część pacjentów.
- Eltroxin (Krka) – dostępny w ograniczonym zakresie, alternatywa przy nietolerancji innych preparatów.
- Novothyral – lek złożony (lewotyroksyna + liotyronina) – stosowany wyjątkowo, w szczególnych przypadkach.
Wszystkie powyższe preparaty są refundowane przez NFZ w ramach wskazań rejestracyjnych. Różnią się dostępnością dawek oraz pomocniczymi składnikami (np. laktoza, skrobia). Nie ma dowodów na różnicę kliniczną między różnymi markami, jednak indywidualne reakcje pacjentów są możliwe.
Status prawny i refundacyjny w Polsce
- Rejestracja: URPL (Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych) – wszystkie preparaty lewotyroksyny posiadają status leku Rx.
- Refundacja: Zalecenia MZ, NFZ – leki refundowane przy rozpoznaniu niedoczynności tarczycy, w tym wrodzonej, oraz po operacji gruczołu tarczowego.
- Wymagania dot. recepty: Recepta lekarska ważna 30 dni, e-recepta możliwa, często przepisywane na 90 dni kuracji.
Najnowsze badania/wskazówki kliniczne (2022–2025)
- Polskie Towarzystwo Endokrynologiczne (PTL; 2022, 2023): potwierdza, że lewotyroksyna pozostaje złotym standardem w leczeniu i nie rekomenduje rutynowego stosowania liotyroniny ani preparatów ziołowych (PTL 2022, “Rekomendacje diagnostyki i leczenia chorób tarczycy”).
- Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Endokrynologicznego (ESE 2023): leczenie lewotyroksyną wciąż pozostaje priorytetem w podstawowej niedoczynności tarczycy u dorosłych i dzieci.
- Badania 2022–2024: wykazują, że stosowanie leku wieczorem jest równie skuteczne co poranne podawanie, o ile zachowana jest przerwa od ostatniego posiłku (Jameson et al., “Evening vs. Morning Thyroxine: Controlled Trials”, Endocrine Reviews 2023).
- PTL 2024: podkreśla konieczność indywidualnego doboru dawki oraz edukacji pacjenta w kontekście interakcji pokarmowych oraz przyjmowania leków współistniejących.
Dostępność i dostawa
- Lek szeroko dostępny w aptekach stacjonarnych i internetowych na terenie całej Polski.
- Najpopularniejsze opakowania: 25, 50, 100 tabletek (dawka zależna od zaleceń lekarza).
- Orientacyjne ceny: od 5 zł (najniższa refundacja) do 25 zł za opakowanie – zależnie od dawki i producenta.
| Miasto | Apteka stacjonarna | Apteka internetowa/odbiór | Dostawa kurierem/automatem paczkowym |
|---|---|---|---|
| Warszawa | Dostępność natychmiastowa | Odbiór w 24h | 1–2 dni |
| Kraków | Dostępność do 1 dnia | Odbiór w 24h | 1–2 dni |
| Gdańsk | Najczęściej dostępny | Odbiór w 24h | 1–3 dni |
| Wrocław | Najczęściej dostępny | Odbiór w 24h | 1–3 dni |
| Poznań | Dostępność natychmiastowa | Odbiór w 24h | 1–2 dni |
FAQ – najczęstsze pytania pacjentów
- Czy muszę stosować lewotyroksynę przez całe życie?
W większości przypadków niedoczynności tarczycy leczenie jest przewlekłe i wymaga stałego przyjmowania leku. Przerwanie leczenia może prowadzić do nawrotu objawów. O zasadności odstawienia zawsze decyduje lekarz. - Co zrobić, jeśli zapomnę przyjąć dawkę leku?
Przyjmij pominiętą tabletkę w ciągu kilku godzin od zaplanowanej pory. Jeśli zorientujesz się w porze kolejnej dawki – nie przyjmuj podwójnej porcji, kontynuuj leczenie normalnie. - Jak często powinienem badać poziom TSH?
Początkowo (po wdrożeniu lub zmianach dawki) – zazwyczaj co 6–8 tygodni. Po uzyskaniu stabilizacji – raz na 6–12 miesięcy, zgodnie z zaleceniami lekarza. - Czy podczas leczenia mogę pić kawę/herbatę od razu po lekach?
Nie. Zaleca się odczekanie minimum 30 minut po zażyciu lewotyroksyny, aby uniknąć zmniejszenia wchłaniania. - Czy lek wpływa na prowadzenie samochodu lub pracę?
Lewotyroksyna nie wpływa na sprawność psychoruchową, jeśli TSH jest w normie. Objawy przedawkowania lub zbyt niskiego stężenia hormonu mogą jednak pogarszać samopoczucie – należy wtedy skonsultować się z lekarzem.
Bibliografia: Polskie Towarzystwo Endokrynologiczne, “Rekomendacje diagnostyki i leczenia chorób tarczycy 2022–2024”; URPL baza leków; Ministerstwo Zdrowia; European Society of Endocrinology 2023; Jameson JL et al., Endocrine Reviews 2023.
