Podstawowe informacje o produkcie
Dla specjalistów:
Farmakokinetyka
- Wchłanianie: Po podaniu doustnym biodostępność wynosi ok. 60%. Maksymalne stężenie we krwi po 2-3 godzinach.
- Metabolizm: Rozkładany głównie przez CYP3A4 i CYP3A5 w wątrobie.
- Wydalanie: Większość leku wydalana z kałem (ok. 40%), pozostałość z moczem w postaci metabolitów.
- Czas działania/okres półtrwania: Bardzo długi — ok. 5 tygodni. Stałe stężenie uzyskuje się po 4-6 miesiącach stosowania.
Zastosowanie w codziennym życiu i dobre praktyki
Dutasteryd najczęściej stosowany jest w leczeniu objawów łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH). W Polsce zalecany zwłaszcza u mężczyzn powyżej 50 roku życia. Druga, coraz częściej spotykana praktyka, to leczenie łysienia androgenowego u mężczyzn (off-label).
Typowe dawki:
- Zawsze stosować zgodnie z zaleceniami lekarza, nie zmieniać dawki samodzielnie.
- Leku nie mogą stosować kobiety, szczególnie w ciąży oraz dzieci.
- Nie wolno podzielić, rozgryzać ani wysypywać zawartości kapsułki. Kontakt z zawartością może być szkodliwy dla kobiet w ciąży.
Dawkowanie rano vs wieczorem
- Rano: Nie wpływa na skuteczność, ale łatwiej utrzymać regularność przy porannej rutynie.
- Wieczorem: Równie skuteczne; dla osób biorących wiele leków wieczorem — warto zintegrować z innymi wieczornymi dawkami.
- Wskazówka: Najważniejsze, aby zażywać kapsułki codziennie o tej samej porze. Ustaw alarm w telefonie lub przypomnienie na opakowaniu!
Przyjmowanie z jedzeniem czy na czczo
- Dutasteryd można przyjmować niezależnie od posiłków.
- Pokarmy tłuste mogą lekko opóźnić wchłanianie, ale nie wpływają na skuteczność.
- W praktyce polskiej — można przyjmować podczas typowych śniadań/kolacji.
- Unikać dużych posiłków bezpośrednio przed połknięciem leku w przypadku problemów z żołądkiem.
Ostrzeżenia dotyczące interakcji
| Interakcja | Zalecenie |
|---|---|
| Pogrom | Brak istotnych interakcji z typową polską dietą |
| Alkohol | Brak bezpośrednich interakcji, jednak alkohol może wpływać na funkcję wątroby (ostrożnie u osób z chorobami wątroby) |
| Leki przeciwgrzybicze (ketokonazol, itrakonazol) | Mogą zwiększyć stężenie dutasterydu we krwi – wymagana konsultacja z lekarzem lub farmaceutą |
| Antybiotyki makrolidowe (erytromycyna, klarytromycyna) | Możliwy wzrost poziomu dutasterydu, zalecany monitoring |
| Inhibitory proteazy HIV | Mogą nasilać działanie dutasterydu – konsultacja z lekarzem |
| Inne leki na prostatę (np. tamsulozyna) | Możliwe skojarzone stosowanie – efekt synergistyczny, stosować pod kontrolą lekarza |
Wskazania
| Wskazanie | Status rejestracyjny w Polsce |
|---|---|
| Leczenie i łagodzenie objawów łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH) | Oficjalne wskazanie |
| Leczenie łysienia androgenowego u mężczyzn | Zastosowanie off-label (poza Rejestracją) |
| Zmniejszenie ryzyka ostrego zatrzymania moczu i konieczności leczenia chirurgicznego u pacjentów z BPH | Oficjalne wskazanie |
Dawkowanie wg wskazań klinicznych
| Grupa pacjentów | Zalecana dawka | Uwagi |
|---|---|---|
| Dorośli mężczyźni (BPH) | 0,5 mg 1x dziennie | Bez względu na porę dnia i posiłki |
| Seniorzy >65 lat | Taka sama jak dla młodszych dorosłych | Możliwa wolniejsza eliminacja; monitoring zalecany przy współistniejących chorobach wątroby |
| Dzieci i kobiety | Nie stosować | Przeciwwskazane (szczególnie kobiety w ciąży) |
| Łysienie androgenowe (off-label) | 0,5 mg 1x dziennie | Stosowanie wyłącznie pod kontrolą lekarza |
Profil bezpieczeństwa i działania niepożądane
| Częstość | Działanie niepożądane | Uwagi |
|---|---|---|
| Częste (>1/10) | Obniżone libido, zaburzenia erekcji, powiększenie i tkliwość piersi | Ustępują często po odstawieniu leku |
| Sporadyczne (<1/100) | Wysypka, świąd, uczucie rozdrażnienia | Mogą wymagać konsultacji z lekarzem |
| Bardzo rzadkie (<1/1000) | Obrzęk naczynioruchowy, reakcje alergiczne, depresja | Zgłaszać natychmiast lekarzowi |
| Długoterminowe | Możliwy niewielki wzrost ryzyka raka piersi u mężczyzn, zmniejszenie ilości nasienia | Wskazany regularny nadzór lekarski (badania PSA) |
Wytyczne dotyczące prawidłowego stosowania
- Kapsułki połykać w całości, popijać wodą, najlepiej o stałej porze dnia.
- Nie otwierać ani nie rozgryzać kapsułek – zawartość może być drażniąca dla skóry, a kobiety w ciąży nie powinny mieć żadnego kontaktu z kapsułką (ryzyko wad płodu męskiego).
- Regularne przyjmowanie leku daje największą skuteczność. W przypadku pominięcia dawki, przyjąć kolejną o stałej godzinie. Nie przyjmować podwójnych dawek.
- Wskazane coroczne badania lekarskie (ocena objawów, badanie per rectum, poziom PSA).
- Przechowywać lek w oryginalnym opakowaniu, w miejscu niedostępnym dla dzieci.
- Stosować wyłącznie na zlecenie i pod kontrolą lekarza!
Alternatywne opcje terapii (porównanie z refundowanymi lekami NFZ)
- Finasteryd (np. Proscar, Finasteride Accord, refundowany) – Inhibitor tylko typu II 5-alfa reduktazy, mniejszy efekt redukcji DHT, podobny profil bezpieczeństwa, tańszy i szeroko dostępny.
- Tamsulozyna, doksazosyna, alfuzosyna – Leki alfa-adrenolityczne, skuteczne głównie na objawowe łagodzenie problemów z oddawaniem moczu, szybciej działające, ale bez wpływu na redukcję objętości gruczołu po kilku latach.
- Kombinacje leków: dutasteryd + tamsulozyna (np. Duodart) – terapia skojarzona dla cięższych postaci BPH, skuteczniejsza w przypadkach rozległego rozrostu stercza.
- Fitoterapia: preparaty z pestek dyni, Serenoa repens — dostępne bez recepty, łagodniejsze, mniej skuteczne przy poważniejszych objawach.
Status prawny, rejestracyjny i refundacyjny w Polsce
- Dutasteryd zarejestrowany jest przez URPL (Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych) i dopuszczony do obrotu przez MZ (Ministerstwo Zdrowia).
- Lek dostępny wyłącznie z przepisu lekarza (Rp), wskazanie refundowane: wyłącznie łagodny rozrost gruczołu krokowego z objawami.
- Refundacja NFZ: Pełna lub częściowa refundacja na podstawie wskazania „łagodny rozrost gruczołu krokowego”. Łysienie androgenowe — brak refundacji.
- Lek dostępny w większości aptek stacjonarnych i internetowych na terenie Polski.
Najnowsze badania/wskazówki kliniczne (2022–2025)
- Europejskie Stowarzyszenie Urologiczne (EAU, 2023): podtrzymuje stosowanie dutasterydu w monoterapii i terapii skojarzonej dla BPH. Utrzymuje się korzystny profil bezpieczeństwa i skuteczności względem finasterydu.
- Polskie Towarzystwo Urologiczne (PTU, 2022): poleca dutasteryd w przypadku średnio-ciężkich i ciężkich objawów BPH. Wskazuje na korzyści z farmakoterapii skojarzonej (dutasteryd + alfa-adrenolityki).
- Nowe badania (2022-2024): Meta-analizy (np. „Dutasteride versus finasteride for BPH: updated review” – J. Urol. 2023) wskazują dłuższe utrzymywanie się efektu klinicznego po odstawieniu dutasterydu i lepsze efekty u pacjentów z dużą objętością gruczołu.
- Łysienie androgenowe: Badania azjatyckie (2024) sugerują większą skuteczność dutasterydu w porównaniu do finasterydu – jednak w Polsce jest to zastosowanie off-label.
Dostępność i dostawa
| Opakowanie | Liczba kapsułek | Orientacyjna cena (PLN) | Dostępność |
|---|---|---|---|
| Dutas 0,5 mg | 30 | od 35 do 50 zł | Większość aptek stacjonarnych i wszystkie główne e-apteki |
| Avodart 0,5 mg | 30 | od 58 do 75 zł | Większość aptek stacjonarnych, szeroka sieć online |
| Miasto | Dostawa z apteki internetowej (dni robocze) | Cena dostawy |
|---|---|---|
| Warszawa | 1-2 | 0-13 zł |
| Kraków | 1-2 | 0-13 zł |
| Poznań | 1-2 | 0-13 zł |
| Gdańsk | 2-3 | 0-16 zł |
| Lublin | 2-3 | 0-16 zł |
FAQ – częste pytania pacjentów
- Czy dutasteryd jest skuteczniejszy niż finasteryd?
Badania wskazują, że dutasteryd silniej obniża stężenie DHT i może być skuteczniejszy zwłaszcza u pacjentów z dużą objętością gruczołu krokowego oraz w przypadku długotrwałej terapii. Efekty są jednak porównywalne przy typowym BPH, a wybór leku zależy od indywidualnych wskazań i tolerancji.
Pierwsze efekty zazwyczaj pojawiają się po 2–6 tygodniach, ale pełna poprawa może być widoczna po 6–12 miesiącach terapii. Istotne jest regularne, długotrwałe stosowanie.
Brak przeciwwskazań do umiarkowanego spożycia alkoholu podczas stosowania dutasterydu, ale należy zachować ostrożność w przypadku chorób wątroby — alkohol może nasilać ryzyko działań niepożądanych.
Lek może obniżać liczbę plemników oraz objętość nasienia, co czasem przekłada się na przejściowe zaburzenia płodności. Po odstawieniu parametrów zwykle wraca do normy.
Nie należy samodzielnie przerywać leczenia bez konsultacji z lekarzem; odstawienie leku powoduje powrót dolegliwości nawet po kilku miesiącach, a efekty terapii mogą się cofnąć.
