Desyrel (Trazodonum) – kompleksowy opis leku dla pacjenta
Oprócz działania przeciwdepresyjnego wykazuje także właściwości uspokajające, nasenne i przeciwlękowe. Dzięki temu bywa stosowany nie tylko w depresji, ale również w zaburzeniach snu i lęku.
Dla specjalisty:
Trazodon jest antagonistą receptora 5-HT2A i 5-HT2C oraz inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny. W niskich dawkach dominuje efekt uspokajający (blokowanie receptorów H1 i alfa1-adrenergicznych), w wyższych – efekt przeciwdepresyjny. Nie wpływa istotnie na receptor muskarynowy, co ogranicza działania niepożądane charakterystyczne dla trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych.
Farmakokinetyka
- Wchłanianie: Szybkie, biologiczna dostępność ok. 65% po podaniu doustnym. Maksymalne stężenie we krwi po 1–2 godz., dla form CR – po 4–6 godz.
- Metabolizm: głównie wątrobowy (CYP3A4), powstaje aktywny metabolit – m-chlorofenylopiperazyna (mCPP).
- Wydalanie: głównie z moczem, mniejsza część z kałem.
- Czas działania: okres półtrwania 4–13 godz. (zależnie od postaci leku i wieku pacjenta).
Zastosowanie w codziennym życiu i dobre praktyki
- Typowe dawki: Dorosłym zazwyczaj zaleca się dawkę początkową 75–150 mg na dobę, podzieloną na 2–3 dawki lub w jednej dawce wieczornej; dawka maksymalna to 400 mg/dobę (stacjonarnie do 600 mg/dobę).
- Stosowanie: Lek przyjmuje się doustnie, popijając wodą. Nie należy go rozgryzać (formy CR).
- Praktyka polska: Najczęściej lekarze przepisują trazodon osobom w średnim i podeszłym wieku, ze współistniejącymi zaburzeniami snu lub lękami. Ważne jest regularne stosowanie, najlepiej o tej samej porze.
- Nie zaprzestawaj samodzielnie terapii: Leku nie należy odstawiać gwałtownie – zalecane jest stopniowe zmniejszanie dawki po konsultacji z lekarzem.
Dawkowanie rano vs wieczorem
Stosowanie trazodonu rano lub wieczorem zależy od zaleceń lekarza, dominujących objawów i postaci leku.
- Rano: Stosowany rzadko, ze względu na działanie uspokajające, które może powodować senność w ciągu dnia.
- Wieczorem: Zazwyczaj preferowany, zwłaszcza u osób z bezsennością. Pozwala wykorzystać działanie nasenne i łagodzi problemy z nocnym wypoczynkiem.
- Regularność: Zaleca się przyjmowanie o stałych porach – wpływa to na lepszą skuteczność i mniejsze ryzyko działań niepożądanych.
Porada apteczna: w przypadku działań niepożądanych (np. senny poranek) warto skonsultować z lekarzem przesunięcie pory przyjmowania leku.
Przyjmowanie z jedzeniem czy na czczo
- Trazodon można przyjmować zarówno z jedzeniem, jak i na czczo, jednak zaleca się przyjmowanie podczas posiłku lub krótko po nim, aby zmniejszyć ryzyko podrażnienia żołądka oraz zawrotów głowy po wstaniu.
- Typowe polskie śniadanie lub kolacja (np. kanapki, nabiał, zupy mleczne) nie wpływa istotnie na skuteczność leku.
- Duże, tłuste posiłki mogą nieco opóźniać wchłanianie leku, ale nie zmniejszają jego skuteczności.
Ostrzeżenia dotyczące interakcji
| Substancja/czynnik | Interakcja | Zalecenia dla pacjenta |
|---|---|---|
| Alkohol | Wzmacnia działanie uspokajające trazodonu, zwiększa ryzyko działań niepożądanych | Unikać alkoholu podczas leczenia |
| Leki przeciwdepresyjne (SSRI, SNRI, TLPD, MAO-I) | Ryzyko zespołu serotoninowego | Lekarz decyduje o łączeniu leków; zgłosić objawy (niepokój, drżenia, gorączka) |
| Leki nasenne, uspokajające, przeciwlękowe (benzodiazepiny, barbiturany) | Nasila działanie sedatywne | Nie prowadzić pojazdów i maszyn przy łącznym stosowaniu |
| Leki przeciwpsychotyczne | Efekt addycyjny w sedacji, ryzyko spadków ciśnienia | Konsultacja z lekarzem |
| Pokarm bogaty w tłuszcze | Może opóźnić wchłanianie | Można spożywać, ale zaleca się lekkie posiłki |
| Inhibitory CYP3A4 (np. niektóre antybiotyki, grapefruit) | Może zwiększyć stężenie trazodonu, ryzyko działań niepożądanych | Zgłoś przyjmowane leki i suplementy lekarzowi lub farmaceucie |
Wskazania
| Wskazanie | Status |
|---|---|
| Depresja (różne typy, w tym z lękiem – u dorosłych) | Oficjalne (RMP) |
| Zaburzenia snu (bezsenność wtórna do depresji, off-label w monoterapii snu) | Off-label |
| Zaburzenia lękowe, przewlekłe stany napięcia | Off-label/wsparcie terapii podstawowej |
| Leczenie bólu przewlekłego (np. bóle neuropatyczne) | Off-label |
Dawkowanie wg wskazań klinicznych
| Grupa pacjentów/Wskazanie | Typowe dawki początkowe | Dawka terapeutyczna/Docelowa |
|---|---|---|
| Dorośli (depresja) | 75–150 mg/dobę (1–3 dawki) | 150–300 mg/dobę (max. 400 mg/dobę ambulatoryjnie; 600 mg/dobę w szpitalu) |
| Seniorzy (powyżej 65 lat) | 75 mg/dobę | maksymalnie 300 mg/dobę (stopniowy wzrost) |
| Zaburzenia snu (off-label, dorośli) | 25–50 mg na 30–60 min przed snem | do 100 mg na noc |
| Dzieci i młodzież | NIE ZALECA SIĘ rutynowego stosowania – tylko wyjątkowe przypadki pod ścisłym nadzorem lekarza psychiatry | - |
Profil bezpieczeństwa / skutki uboczne
- Częste (u >1/10): Senność, zawroty głowy, bóle głowy, suchość w ustach, uczucie zmęczenia
- Niezbyt częste: Zaburzenia rytmu serca, spadki ciśnienia tętniczego (szczególnie u starszych), nudności, wymioty, niepokój, zmiany masy ciała
- Rzadkie/poważne: Priapizm (bolesna, przedłużona erekcja – u mężczyzn, wymaga pilnej pomocy medycznej), zespół serotoninowy, reakcje alergiczne, drgawki, zaburzenia czynności wątroby
Ostrzeżenia:
Wytyczne dotyczące prawidłowego stosowania
- Stosuj lek zgodnie z zaleceniami lekarza – nie zmieniaj dawki bez konsultacji.
- Zażywaj go codziennie, najlepiej wieczorem, podczas posiłku lub tuż po nim.
- Nie popijaj alkoholem ani sokami cytrusowymi (np. grejpfrutowym).
- Nie przerywaj leczenia nagle – w razie potrzeby skonsultuj się z lekarzem w sprawie stopniowego odstawiania leku.
- W razie pominięcia dawki – zażyj ją, jeśli to możliwe, ale nie łącz dwóch dawek naraz.
- Przechowuj lek w miejscu niedostępnym dla dzieci, w temperaturze poniżej 25°C.
- W przypadku ciąży lub karmienia piersią – decyzję o rozpoczęciu/ kontynuacji terapii podejmuje lekarz.
Alternatywne opcje leczenia (leki refundowane przez NFZ)
- SSRI (sertralina, escitalopram, fluoksetyna) – leki pierwszego wyboru, refundowane, mniej uspokajające niż trazodon.
- SNRI (duloksetyna, wenlafaksyna) – refundowane, skuteczne w depresji i bólach przewlekłych.
- Mirtazapina – skuteczna u pacjentów z bezsennością (często stosowana jako alternatywa); refundowana.
- TLPD (amitryptylina, doksepina) – refundowane, skuteczne, lecz obciążone większym ryzykiem działań niepożądanych, zwłaszcza u seniorów (senność, arytmie, sucha skóra, zaparcia).
Zalety trazodonu:
Status prawny, rejestracyjny i refundacyjny w Polsce
- Zarejestrowany przez: URPL (Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych)
- Refundacja NFZ: Tylko wybrane wskazania (depresja u dorosłych) i preparaty znajdują się na wykazach refundacyjnych MZ. Dawki i opakowania refundowane określone w obwieszczeniach Ministra Zdrowia.
- Status recepty: Lek dostępny wyłącznie na receptę. Wskazane jest regularne monitorowanie terapii przez lekarza.
- Wymagania prawne: Lek podlega szczególnym ograniczeniom w przepisywaniu u dzieci i młodzieży oraz u pacjentów z chorobami serca.
Najnowsze badania i wskazówki kliniczne (2022–2025)
- Wytyczne psychiatryczne: Polskie Towarzystwo Psychiatryczne (2022/2023) wskazuje trazodon jako jedną z opcji leczenia depresji u osób starszych oraz z zaburzeniami snu. Zaleca ostrożność przy łączeniu z innymi lekami wpływającymi na serotoninę.
- Badania międzynarodowe: Przegląd z 2023 r. (“Current Psychiatry Reports”) potwierdza wysoką skuteczność trazodonu w leczeniu bezsenności wtórnej do depresji. W 2024 r. meta-analiza potwierdziła bezpieczeństwo stosowania (szczególnie form CR) u osób starszych (Lee et al., J Affect Disord, 2024).
- Krajowe rekomendacje: Eksperci z Instytutu Psychiatrii i Neurologii (2022) podkreślają konieczność indywidualnego doboru leku, uwzględniającego profil działań niepożądanych i preferencje pacjenta.
Podsumowanie:
Dostępność i dostawa
- Najpopularniejsze opakowania: 30, 60, 100 tabletek (zależnie od preparatu i dawki).
- Cena orientacyjna (2024): 15–40 zł za opakowanie 30–60 tabletek (niektóre preparaty refundowane – cena zniżkowa ok. 5–20 zł/opak.).
| Miasto | Dostępność w aptekach stacjonarnych | Orientacyjny czas dostawy z apteki internetowej |
|---|---|---|
| Warszawa | Bardzo wysoka | 1 dzień roboczy |
| Kraków | Bardzo wysoka | 1 dzień roboczy |
| Gdańsk, Trójmiasto | Wysoka | 1–2 dni robocze |
| Wrocław, Poznań | Wysoka | 1 dzień roboczy |
| Miasta powiatowe | Średnia/wysoka | 1–3 dni robocze |
FAQ – najczęstsze pytania pacjentów
- Czy trazodon uzależnia?
Nie. Trazodon nie powoduje fizycznego uzależnienia jak benzodiazepiny czy leki nasenne. Zalecane jest jednak stopniowe odstawianie leku po dłuższej terapii. - Kiedy można się spodziewać pierwszych efektów działania?
Poprawa snu może pojawić się już po kilku dniach, natomiast efekt przeciwdepresyjny zwykle po 2–4 tygodniach regularnego stosowania. - Czy mogę prowadzić samochód po przyjęciu leku?
W początkowym okresie leczenia oraz przy zwiększaniu dawki nie zaleca się prowadzenia pojazdów ani obsługi maszyn. Lek może powodować senność i spadki ciśnienia. - Co robić w razie pominięcia dawki?
Jeśli przypomnisz sobie o dawce w ciągu kilku godzin – przyjmij ją niezwłocznie. Jeżeli zbliża się pora następnej dawki, pomiń pominiętą i kontynuuj zgodnie ze schematem. Nie należy podwajać dawek. - Czy mogę łączyć trazodon z alkoholem?
Łączenie nie jest zalecane – alkohol nasila działanie uspokajające leku i zwiększa ryzyko działań niepożądanych.
